TITULLI I PROJEKTIT:

Mbështetje për procesin e dekomisionimit të Termocentralit Kosova A, Ri-lansim

QËLLIMI I PËRGJITHSHËM:

Qëllimi i përgjithshëm i projektit është përgatitja e dizajnit dhe dokumenteve të tenderit për dekomisionimin e 3 objekteve të Termocentralit Kosova A (uzina e gazifikimit të linjitit, uzina e prodhimit të plehrave dhe uzina e ngrohjes) në përputhje me acquis e BE-së dhe praktikat më të mira.

VENDI:

Kosova

SEKTORI:

Energji

KOHËZGJATJA:

65 muaj

VLERA:

1,645,985.00

AGJENCIA ZBATUESE:

SWECO GMBH

PËRFITUESIT:

Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës, KEK

QËLLIMI I KONTRATËS:

Qëllimi i këtij kontrate ishte si vijon: • Të mbështetet procesi i dekomisionimit të tre objekteve në TC Kosova A (uzina e gazifikimit, uzina e ngrohjes dhe uzina e plehrave, së bashku me të gjithë infrastrukturën e lidhur) dhe për të identifikuar punimet e nevojshme të rehabilitimit të tokës dhe ujit në lokacion. • Të ndihmohet në zhvillimin e infrastrukturës fizike për magazinimin e përkohshme të mbetjeve të rrezikshme nga Kosova A dhe burimet tjera, duke siguruar përputhshmëri me acquis të BE-së dhe praktikat më të mira. Dizajni fillestar i projektit përfshinte aktivitetet e mëposhtme: • Rishikimi i kornizës ligjore ekzistuese dhe hartimi i propozimeve për ndryshime ligjore për të harmonizuar legjislacionin kombëtar me acquis të BE-së në lidhje me aktivitetet e dekomisionimit. • Ndërtimi i kapaciteteve për përfituesit, duke përfshirë mbështetjen për Grupet e Punës dhe Njësinë e Zbatimit të Projektit KEK (NJZP). • Përgatitja e dokumentacionit të nevojshëm për marrjen e lejes së dekomisionimit dhe kryerjen e Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis dhe Shoqëri (VNMS). • Krijimi inventarit të detajuar të objekteve që do të dekomisionohen, identifikimi i të gjitha llojeve të mbetjeve të gjeneruara, përgatitja e një inventari të mbetjeve të rrezikshme dhe një plani të menaxhimit të mbetjeve, dhe organizimi i transportit të mbetjeve në vendin e caktuar të magazinimit. • Përgatitja e një plani pune gjithëpërfshirës për dekomisionimin e objekteve. • Vlerësimi dhe karakterizimi i kushteve gjeologjike, hidrogeologjike, gjeoteknike dhe mjedisore në lokacion për të mbështetur hartimin e punimeve të rehabilitimit. • Hartimi i një plani të detajuar pune për sanimin dhe rehabilitimin e lokacionit. • Përgatitja e dizajnit të detajuar dhe dosjes së tenderit për punimet e dekomisionimit dhe rehabilitimit. Pas përfundimit të suksesshëm të të gjitha aktiviteteve të listuara më sipër, Zyra e BE-së vendosi të zgjasë kontratën ekzistuese për ta mbështetur Qeverinë e Kosovës në përmbushjen e kushteve të nevojshme për të aplikuar për ndihmë financiare të BE-së për ndërtimin e një objekti të domosdoshëm për magazinimin e mbetjeve të rrezikshme, që është një parakusht për çmontimin e ndërtesave që nuk janë më në përdorim brenda Kosovës A. Faza e dytë e kontratës Si pjesë e kontratës origjinale (Detyra 9), ishte përfshirë përgatitja e një dizajni paraprak për një objekt të përkohshëm të magazinimit të mbetjeve të rrezikshme. Kjo detyrë u përfundua me sukses nga kontraktori. Megjithatë, zbatimi i mëtejshëm i projektit u ndalua kur administrata komunale e Fushë Kosovës refuzoi lejen për ta përdorur vendin e miratuar nga qeveria afër fshatit Harilaq, i cili bie nën juridiksionin e saj administrativ. Në qershor 2022, Qeveria e Kosovës, në marrëveshje me KEK-un dhe Komunën e Obiliqit, identifikoi një lokacion të ri për objektin e magazinimit të mbetjeve të rrezikshme. Për të mbështetur Qeverinë e Kosovës, Zyra e BE-së zgjeroi kontratën ekzistuese për të përfshirë shërbime shtesë, si zhvillimi i dizajnit të objektit, përgatitja e aplikimit për Pëlqimin Mjedisor dhe përpilimi i paketës së plotë të dokumenteve të tenderit në përputhje me udhëzimet e PRAG të BE-së për ndërtimin e objektit. Para fillimit të aktiviteteve të dizajnit për objektin e magazinimit të mbetjeve të rrezikshme, një koncept për magazinimin e përkohshëm të mbetjeve të rrezikshme u përgatit nën Detyrën 2. Ky koncept i përmbahet legjislacionit të BE-së, ndërkombëtar dhe të Kosovës lidhur me standardet e sigurisë dhe mbrojtjes, duke përfshirë llojet e mbeturinave që do të menaxhohen në kompleksin e Kosovës A. Bazuar në gjetjet e Detyrës 2, dy lokacionet e propozuara nga Ministria e Mjedisit brenda kompleksit të KEK-ut Kosovo A u vlerësuan në Detyrën 3—Analiza e Opsioneve dhe Ekzaminimi Fillestar Mjedisor dhe Social. Zgjedhja e Vendit dhe Opsionet e Dizajnit Arsyetimi kryesor për zhvillimin e Opsionit 1 për objektin e magazinimit së mbetjeve të rrezikshme është mundësia e ripërdorimit të një strukture ekzistuese, arkitektonikisht unike të ruajtjes së njohur si "Hangar". Kjo ndërtesë masive, që ka një gjatësi prej 234 metrash, një lartësi prej 20 metrash dhe një gjerësi prej 43.4 metrash, karakterizohet nga një çati parabolike dhe ka potencialin të bëhet një pikë referimi e njohur në periferi të Obiliqit. Opsioni 2 propozon ndërtimin e një objekti krejtësisht të ri për magazinimin e mbetjeve të rrezikshme, i cili përbëhet nga dhjetë ndërtesa magazinimi, secila me përmasa afërsisht 42m x 42m, të vendosura në veri të Hangarit. Për të siguruar një krahasim të drejtë me Hangarin ekzistues, u përdor një model i thjeshtuar për të vlerësuar kapacitetin e magazinimit. Duke supozuar dimensionet standarde të kontejnerëve prej 1.5m x 1.5m x 1.5m, të dy opsionet ishin dizajnuar për të akomoduar afërsisht 11,800 kube magazinimi. Një rishikim i kornizës ligjore dhe institucionale, i detajuar në analizën GAP, tregon se Direktiva Seveso III e BE-së nuk përcakton distanca specifike nga zonat e banuara ose mjediset e ndjeshme. Në vend të kësaj, shtetet anëtare kërkohet të zhvillojnë udhëzime ekspertësh të përshtatura për secilin lloj të mbetjeve të rrezikshme. Ndonëse vendet e BE-së kanë krijuar udhëzime të tilla, Qeveria e Kosovës ende nuk i ka zhvilluar të vetat. Vendi i propozuar brenda kompleksit të KEK paraqet dy mundësi: • Rehabilitimi dhe përshtatja e Hangarit ekzistues • Ndërtimi i një objekti të ri brenda kompleksit të KEK-ut Një vlerësim fillestar përcaktoi se përshtatja e Hangarit ekzistues nuk është e mundshme për shkak të gjendjes së tij strukturore të përkeqësuar dhe moshës. Mbështetja e BE-së dhe Hapat e Ardhshëm Zyra e BE-së në Kosovë mbetet e hapur për të shqyrtuar kërkesën e Qeverisë së Kosovës për mbështetje financiare për ndërtimin e objektit të magazinimit të mbetjeve të rrezikshme në kuadër të programeve të saj ekzistuese të asistencës. Për të siguruar financim nga BE-ja, projekti duhet të plotësojë kritere specifike të maturisë, duke përfshirë përfundimin e dizajnit të objektit dhe një Vlerësim Pozitiv të Ndikimit Mjedisor dhe Social (VNMS). Për ta ndihmuar Qeverinë e Kosovës që t’i përmbushë këto kërkesa, Zyra e BE-së përfshiu shërbime shtesë në kontratën ekzistuese, duke lejuar përgatitjen e dizajnit të objektit dhe VNMS-së për vendin e ri të caktuar. Veçanërisht, ndërtimi i kësaj strukture është një parakusht për dekomisionimin e infrastrukturës së vjetruar brenda kompleksit të KEK-ut në Kosovë. Arritjet e Projektit gjatë fazës së dytë Si pjesë e kontratës së zgjatur, projekti u përfundua me sukses: • Dizajnet paraprake për dy lokacione të mundshme brenda kompleksit të termocentralit Kosova A • Raportet VNMS për të dyja lokacionet e propozuara Këto dorëzime janë paraqitur Qeverisë së Kosovës, duke ofruar dokumentacionin e nevojshëm për aplikim për asistencë nga BE-ja.